บทที่ 8 การใช้สารสนเทศตามกฎหมายและจริยธรรม

การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศมีอิทธิพลต่อการดำเนินชีวิตของมนุษย์ การรับวัฒนธรรมที่แฝงเข้ามากับแหล่งข่าวสารข้อมูลในรูปแบบต่างๆ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในพฤติกรมของมนุษย์ โดยเฉพาะบนเครือข่ายสารสนเทศซึ่งเป็นเครือข่ายที่เชื่อมโยงกันทุกมุมโลก การเปิดรับข่าวสารที่มาจากแหล่งข้อมูลดังกล่าวจึงขึ้นอยู่กับการตัดสินใจ และทัศนคติส่วนบุคคล การรับข้อมูลข่าว สารที่ไม่เหมาะสมส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมโดยเฉพาะ พฤติกรรมไม่พึงประสงค์ และมีแนวโน้มทำให้เกิดอาชญากรรม ปัญหาทางศีลธรรมและจริยธรรม เช่น อาชญากรรมบนเครือข่าย หรือ การกระทำผิดกฎหมายโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ อาชญากรรม 6 ประเภท ได้แก่ จารกรรมข้อมูลทางราชการทหารและข้อมูลทางราชการลับ จาก กรรมทรัพย์สินทางปัญญาและข้อมูลด้านธุรกรรม จารกรรมเงิน และทำให้เกิดการติดขัดทางด้านพาณิชย์ การโต้ตอบเพื่อการ ล้างแค้น การก่อการร้าย เช่น ทำลายข้อมูล ก่อกวนการทำงานของ ระบบ และเสนอข้อมูลที่ผิดและการเข้าสู่ระบบเพียงเพื่อแสดงให้เห็นว่ามีความสามารถทำได้

นอกจากนี้ยังมีเปิดโอกาสให้เข้าถึงการพนัน เช่น มีบริการบ่อนกาสิโนบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเป็นจำนวนมาก กระจายอยู่ในภูมิภาคต่างๆ ทั่วโลกโดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกา ยุโรป และอเมริกาใต้ คล้ายบ่อนกาสิโนจริงในลาสเวกัสหรือมาเก๊า ผู้เล่นจะต้องมีบัตรเครดิตนานาชาติ เมื่อบริษัท ผู้ให้บริการได้ตรวจสอบบัญชีบัตรเครดิตของผู้เล่นถูกต้อง จึงให้ผู้เล่นซื้อวงเงินตามจำนวนที่ต้องการนำไปเล่นพนันได้ และมีการจ่ายเงินผ่านเครือข่ายโดยหลบเลี่ยงภาษีอีกด้วย

ปัญหาอีกประการหนึ่งคือ การแพร่ภาพอนาจารบนเครือข่ายอินเตอร์เน็ตซึ่งทำการควบคุมค่อนข้างยาก เนื่องจากศูนย์บริการมีมากมายหลายแห่งและมีผู้ใช้บริการทั่วโลก ทำให้ปัญหาขยายตัวไปได้อย่างรวดเร็ว และแทบจะไม่มีขอบเขต ยิ่งไปกว่านั้นผู้ใช้เครือข่าย สามารถนำภาพ ดังกล่าวมาดูได้โดยไม่จำเป็นต้องเปิดเผยตัว ซึ่งไม่อาจทราบว่ามีผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ดูภาพอนาจารเหล่านั้นอยู่หรือไม่ ก่อให้เกิดปัญหาพฤติกรรมทางเพศเบี่ยงเบน และเกิดการล่วงเกินทางเพศบนอินเตอร์ เช่น การส่งข้อความลามกผ่านอีเมล์ การสร้างโฮมเพจที่เต็มไปด้วยภาพนางแบบเปลือย การเปิดให้บริการค้าขายทางเพศ เป็นต้น

2. ผลกระทบองเทคโนโลยีสารสนเทศ

การพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศจนสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างกว่างขวางกลายเป็นยุคแห่งเทคโนโลยีสารสนเทศ หรือยุคข้อมูลข่าวสาร ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อมนุษย์ชาติอย่าง มหาศาลนั้นหมายถึงก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง การเปลี่ยนแปลงอะไรก็ตามย่อมมีผลกระทบต่อบุคคล องค์กร หรือสังคม ทั้งนี้สามารถจำแนกผลกระทบทั้งทางบวกและผลกระทบทางลบของการ ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศได้ดังนี้

2.1 ผลกระทบทางบวก

1) เพิ่มความสะดวกสบายในการสื่อสาร การบริการและการผลิต ชีวิตคนในสังคมได้รับความสะดวกสบาย เช่น การติดต่อผ่านธนาคารด้วยระบบธนาคารที่บ้าน (Home Banking) การทำงานที่บ้าน ติดต่อสื่อสารด้วยระบบเครือข่ายอินเตอร์เน็ต การบันเทิงพักผ่อนด้วยระบบมัลติมีเดียที่บ้าน เป็นต้น

2) เป็นสังคมแห่งการสื่อสารเกิดสังคมโลกขึ้น โดยสามารถเอาชนะเรื่องระยะทาง เวลา และสถานที่ได้ ด้วยความเร็วในการติดต่อสื่อสารที่เป็นเครือข่ายความเร็วสูง และที่เป็นเครือข่ายแบบไร้สายทำให้มนุษย์แต่ละคนในสังคมสามารถติดต่อถึงกันอย่างรวดเร็ว

                3) มีระบบผู้เชี่ยวชาญต่างๆ ในฐานข้อมูลความรู้ เกิดการพัฒนาคุณภาพชีวิตในด้านที่เกี่ยวกับ สุขภาพและการแพทย์ แพทย์ที่อยู่ในชนบทก็สามารถวินิจฉัยโรคจากฐานข้อมูลความรู้ของผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางการแพทย์ในสถาบันการแพทย์ที่มีชื่อเสียงได้ทั่วโลก หรือใช้วิธีปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในระบบทางไกลได้ด้วย

                4) เทคโนโลยีสารสนเทศสร้างโอกาสให้คนพิการ หรือผู้ด้อยโอกาสจากการพิการทางร่างกาย เกิดการสร้างผลิตภัณฑ์ช่วยเหลือคนพิการให้สามารถพัฒนาทักษะและความรู้ได้ เพื่อให้คนพิการเหล่านั้นสามารถช่วยเหลือตนเองได้ ผู้พิการจึงไม่ถูกทอดทิ้งให้เป็นภาวะของสังคม

                5) พัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยเกิดการศึกษาในรูปแบบใหม่ กระตุ้นความสนใจแก่ผู้เรียน โดยใช้คอมพิวเตอร์เป็นสื่อในการสอน (Computer-Assisted Instruction : CAI) และการเรียนรู้โดยใช้คอมพิวเตอร์ (Computer-Assisted Learning : CAL) ทำให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจในบทเรียนมากยิ่งขึ้น ไม่ซ้ำซากจำเจผู้เรียนสามารถเรียนรู้สิ่งต่างๆ ได้ด้วย ระบบที่เป็นมัลติมีเดีย นอกจากนั้นยังมีบทบาทต่อการนำมาใช้ในการสอนทางไกล (Distance Learning) เพื่อผู้ด้อยโอกาสทางการศึกษาในชนบทที่ห่างไกล

                6) การทำงานเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น กล่าวคือช่วยลดเวลาในการทำงานให้น้อยลง แต่ได้ผลผลิตมากขึ้น เช่น การใช้โปรแกรมประมวลผลคำ (Word Processing) เพื่อช่วยในการพิมพ์เอกสาร การใช้คอมพิวเตอร์ช่วยในการออกแบบงานลักษณะต่างๆ

                7) ผู้บริโภคได้รับประโยชน์จากการบริโภคสิ้นค้าที่หลากหลายและมีคุณภาพดีขึ้น ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ทำให้รูปแบบของผลิตภัณฑ์มีความแปลกใหม่และหลากหลายมากยิ่งขึ้น ผู้ผลิตผลิตสิ้นค้าที่มีคุณภาพ ผู้บริโภคสามารถเลือกซื้อได้ตามต้องการ และช่องทางทางการค้าก็มีให้เลือกมากขึ้น เช่น การเลือกซื้อสินค้าทางอินเตอร์เน็ตและการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น

2.2  ผลกระทบทางลบ

      1) ก่อให้เกิดความเครียดขึ้นในสังคม เนื่องจากมนุษย์ไม่ชอบการเปลี่ยนแปลง เคยทำอะไรอยู่ก็มักจะชอบทำอย่างนั้นไม่ชอบการเปลี่ยนแปลง แต่เทคโนโลยีสารสนเทศเข้าไปเปลี่ยนแปลงโครงสร้างองค์กร บุคคลวิถีการดำเนินชีวิตและการทำงาน ผู้ที่รับต่อการเปลี่ยนแปลงไม่ได้จึงเกิดความวิตกกังกลขึ้นจนกลายเป็นความเครียด กลัวว่า เครื่องจักรกลคอมพิวเตอร์ทำให้คนตกงาน การนำเอาเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาแทนมนุษย์ในโรงงานอุตสาหกรรมก็เพื่อลดต้นทุนการผลิต และผลิตภัณฑ์มีคุณภาพมากยิ่งขึ้น จึงเป็นเหตุผลที่มีการเปลี่ยนแปลงการ ทำงานความ เปลี่ยนแปลงก่อให้เกิดความเครียด

                2) ก่อให้เกิดการรับวัฒนธรรม หรือแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมของคนในสังคมโลก การแพร่ของวัฒนธรรมจากสังคมหนึ่งไปสู่งสังคมอีกสังคมหนึ่งเป็นการสร้างค่านิยมใหม่ให้กับสังคมที่รับวัฒนธรรมนั้น

                3) ก่อให้เกิดผลด้านศีลธรรม การติดต่อสื่อสารที่รวดเร็วในระบบเครือข่ายก่อให้เกิดโลกไร้พรมแดน แต่เมื่อพิจารณาศีลธรรมของแต่ละประเทศ พบว่ามีความแตกต่างกัน ประเทศต่างๆ

                4) การมีส่วนร่มของคนในสังคมลดน้อยลง การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ทำให้เกิดความสะดวก รวดเร็วในการสื่อสาร และการทำงาน แต่ในอีกด้านหนึ่งการมีส่วนร่วมของกิจกรรมทางสังคมที่มีการพบปะสังสรรค์กันจะมีน้อยลง

                5) การละเมิดสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคล การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศอย่างไม่มีขีดจำกัดย่อมส่งผลต่อการละเมิดสิทธิส่วนบุคคล การนำเอาข้อมูลบางอย่างที่เกี่ยวกับบุคคลออกเผยแพร่ต่อสาธารณชน

                6)  เกิดช่องว่างทางสังคม การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศจะเกี่ยวช้องกับการลงทุน ผู้ใช้จึงเป็นชนชั้นในอีกระดับหนึ่งของสังคม ในขณะที่ชนชั้นระดับรองลงมามีอยู่จำนวนมากกลับไม่มีโอกาสใช้ และผู้ที่ยากจนก็ไม่มีโอกาสรู้จักกับเทคโนโลยีสารสนเทศ

                7) เกิดการต่อต้านเทคโนโลยี เมื่อเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามามีบทบาทต่อการทำงานมากขึ้น ระบบการทำงานต่างๆ ก็เปลี่ยนแปลงไป มีการนำเอาคอมพิวเตอร์เข้ามาใช้กันอย่างแพร่หลายในด้านต่างๆ เช่น ด้านการศึกษา การ สาธารณสุข เศรษฐกิจการค้า และธุรกิจอุตสาหกรรม รวมถึงกิจกรรมการดำเนินชีวิตด้านต่างๆ              

 8) อาชญากรรมบนเครือข่าย ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศก่อให้เกิดปัญหาใหม่ๆ ขึ้น เช่น ปัญหาอาชญากรรม ตัวอย่างเช่น อาชญากรรมในรูปของการขโมยความลับ การขโมยข้อมูลสารสนเทศ การให้บริการ สารสนเทศที่มีการหลอกลวง รวมถึงการบ่อนทำลายข้อมูลที่มีอยู่ในเครื่องคอมพิวเตอร์ต่างๆ

                9) ก่อให้เกิดปัญหาด้านสุขภาพ นับตั้งแต่คอมพิวเตอร์เข้ามามีบทบาทในการทำงาน การศึกษา บันเทิง ฯลฯ การจ้องมองคอมพิวเตอร์เป็นเวลานานๆ มีผลเสียต่อสายตาซึ่งทำให้สายตาผิดปกติ มีอาการแสบตา เวียนศรีษะ นอกจากนั้นยังมีผลต่อสุขภาพจิต เกิดโรคทางจิตประสาท เช่น โรคคลั่งอินเตอร์เน็ต

3.ปัญหาสังคมที่เกิดจากเทคโนโลยีสารสนเทศ

          เราสามารถพิจารณาปัญหาสังคมที่เกิดจากเทคโนโลยีสารสนเทศ ได้จากการวิเคราะห์ทัศนคติต่อเทคโนโลยีสารสนเทศ ในมุมมองที่แตกต่างกัน ได้ดังนี้

          3.1 มุมมองว่าเทคโนโลยีสารสนเทศเป็นเครื่องมือที่มีไว้เพื่อให้มนุษย์บรรลุวัตถุประสงค์

                 ในมุมมองที่ว่าเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือที่มีไว้เพื่อให้มนุษย์บรรลุวัตถุประสงค์นี้ ได้ถูกวิพากษ์ว่า เทคโนโลยีจะเป็นตัวกำหนดความคิดและการทำงานของมนุษย์ เป็นต้น

          3.2 มุมมองว่าเทคโนโลยีสารสนเทศและสังคมต่างก็มีกระทบซึ่งกันและกัน

ภายใต้มุมมองในลักษณะนี้จะมองว่าเทคโนโลยีสารสนเทศและสังคม ต่างก็มีอิทธิพลซึ่งกันและกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัฒนาเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีก็เป็นผลมาจากกระบวนการที่ซับซ้อนและลึกซึ้งทางสังคมเช่นกัน

          3.3 มุมมองว่าเทคโนโลยีเป็นกลไกในการดำรงชีวิตของมนุษย์

                ภายใต้มุมมองในลักษณะนี้จะมองว่าเทคโนโลยีสานสนเทศจะเป็นกลไกสำคัญในการกำหนดชีวิตความเป็นอยู่ของมนุษย์ ยกตัวอย่างเช่น การติดต่อสื่อสารของมนุษย์ จะถูกกำหนดว่าเป็นสิ่งที่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีซึ่งในโลกนี้ก็มีเทคโนโลยีการสื่อสารอย่าหลายรูปแบบแต่เทคโนโลยีที่มีความเสถียร จะเป็นทางเลือกและมนุษย์จะใช้เป็นกลไกในการดำรงชีวิต ดังเช่น คนที่มีและคนที่ใช้โทรศัพท์มือถือ จะแตกต่างจากคนที่ไม่มีโทรศัพท์มือถือติดตัว การที่มีโทรศัพท์มือถือแสดงให้เห็นว่าเป็นคนที่สารมารถติดต่อได้สะดวก และเข้าถึงได้ง่ายกว่าคนที่ไม่มีโทรศัพท์มือถือติดตัว จะเห็นได้ว่ากลไรการดำรงชีวิตของคนที่ใช้โทรศัพท์มือถือ และไม่ใช้โทรศัพท์มือถือนั้นแตกต่างกัน เช่นเดียวกัน กลไรในการดำรงชีวิตของสังคมที่ใช้อินเตอร์เน็ต ก็จะแตกต่างจากสังคมที่ไม่ใช้อินเตอร์เน็ต เป็นต้น

4. แนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาสังคมที่เกิดจากเทคโนโลยีสารสนเทศ

          ดังที่กล่าวมาบ้างแล้วว่าเราไม่สารมารถถอยห่างจากเทคโนโลยีสารสนเทศได้ ยิ่งนับวันเทคโนโลยีสานสนเทศ จะเข้ามามีบทบาทในชีวิตมายิ่งขึ้น ทุกวันนี้มนุษย์ได้แปลงปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เป็นปัญหาของตน ให้มาอยู่ในรูปแบบที่เป็นปัจจัยนำเข้าของระบบคอมพิวเตอร์แล้วเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งข้อมูลปัจจัยนำเข้าในลักษณะต่าง ๆ เหล่านั้นจะถูกประมวลผลให้เป็นสารสนเทศที่มนุษย์นำไปสร้างเป็นความรู้เพื่อใช้ประโยชน์ต่อไป

          4.1 ใช้แนวทางสร้างจริยธรรม (Ethic) ในตัวผู้ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศแนวทางนี้มีหลักอยู่ว่าผู้ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ จะระมัดระวังไม่สร้างความเดือดร้อนเสียหายต่อผู้อื่น และในขณะเดียวกันยังตั้งใจที่ทำกิจกรรมจะเสริมสร้างคุณงามความดี และเป็นประโยชน์อยู่เสมอ

          4.2 สร้างความเข้มแข็งให้กับตนเอง ผู้ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศพึงรำลึกอยู่เสมอว่าในสังคมของเราวันนี้ยังมีคนไม่ดีปะปนอยู่มากพอสมควรเทคโนโลยีสารสนเทศเป็นเพียงเครื่องมือที่จะอำนวยความสะดวกเท่านั้น หากผู้ใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ในทางที่ไม่ดี เทคโนโลยีก็ส่งเสริมสนับสนุนกิจกรรมที่ไม่ได้ ไม่เป็นที่พึงปรารถนาให้รุนแรงขึ้นได้

          4.3 ใช้แนวทางการควบคุมสังคมโดยใช้วัฒนธรรมที่ดี แนวทางนี้มีหลักอยู่ว่าวัฒนธรรมที่ดีไว้ เป็นสิ่งจำเป็นในยุคสารสนเทศ ยกตัวอย่างเช่น การให้เกียรติซึ่งกันและกัน ยกย่องในผลงานของผู้อื่น

          4.4 การสร้างความเข้มแข็งให้กับสังคมชุมชน ผู้รับผิดชอบในการจัดการด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศและสมาชิกของสังคมพึงตระหนักถึงภัยอันตรายที่มาพร้อมกับเทคโนโลยีสารสนเทศแหลหาทางป้องกันภัยอันตรายเหล่านั้น

          4.5 ใช้แนวทางการเข้าสู่มาตรฐานการบริหารจัดการการให้บริการเทคโนโลยีสารสนเทศ ในปัจจุบันองค์กรต่าง ๆ ได้นำเสนอมาตรฐานที่เกี่ยวกับการให้บริการเทคโนโลยีสารสนเทศ ถึงแม้ว่าเจตนาเดิมของมาตรฐานเหล่านี้จะอำนวยประโยชน์ให้กระบวนการด้านการบริหารงาน

          4.6 ใช้แนวทางการบังคับใช้ด้วยกฎ ระเบียบ และกฎหมาย ปัญหาสังคมที่เกิดจากเทคโนโลยีสารสนเทศอาจจะรุนแรง และไม่สามารถแก้ปัญหาด้วยวิธีการอื่น การกำหนดให้ปฏิบัติตามจะต้องระบุข้อกำหนดทางด้านกฎหมาย และบทลงโทษของการละเมิด

5.ประเด็นพิจารณาการใช้จริยธรรมเพื่อแก้ปัญหาสังคมที่เกิดจากเทคโนโลยีสารสนเทศ

          5.1 ผลกระทบจากเทคโนโลยีสารสนเทศ และทฤษฎีเรื่องจริยธรรม

                ในปัจจุบันยังมีข้อถกเถียงกันเกี่ยวกับผลกระทบที่เกิดจากการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ในเรื่องที่เกี่ยวกับ ค่านิยม จุดยืน และสิทธิที่บุคคลพึงมีพึงได้ ตัวอย่างเช่น ข้อถกเถียงที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบจากการใช้กล้องวงจรปิด การใช้คุกกี้ในอินเทอร์เน็ต ต่อสิทธิในเรื่องความเป็นส่วนตัวของมนุษย์ หรือข้อถกเถียงในเรื่องผลกระทบจากความแตกต่างในเรื่องชนชั้นทางสังคม ต่อสิทธิในการเข้าถึงข้อมูล เช่น โอกาสในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตของนักเรียนในชนบท หรือในกรณีข้อถกเถียงในเรื่องการใช้ซอฟต์แวร์ละเมิดลิขสิทธิ์ ต่อเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา เป็นต้น

5.2 เทคโนโลยีสารสนเทศกับจริยธรรมและการเมือง

                จากมุมมองที่ว่าเทคโนโลยีสารสนเทศและสังคมต่างก็ส่งผลกระทบซึ่งกันและกัน ได้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของจริยธรรมที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศ มีผู้วิเคราะห์ว่าเทคโนโลยีสารสนเทศถูกสร้างขึ้นโดยสังคม จึงถูกแฝงประเด็นทางการเมืองและเศรษฐกิจอย่างแยบยล ดังเช่น การสร้างภาพของพระเอกหรือผู้ร้ายในภาพยนตร์ หรือการเกิดของกระแสโอเพนซอร์สเพื่อคานอำนาจกับซอฟต์แวร์ให้สิทธิการใช้ เป็นต้น การสร้างจริยธรรมด้านเทคโนโลยีสารสนเทศในแต่ละสังคมจะต้องให้ความสำคัญในเรื่องเหล่านี้ไว้ด้วย

          5.3 เทคโนโลยีสารสนเทศกับจริยธรรมและความเป็นมนุษย์

กล่าวโดยสรุปว่าประเด็นการพิจารณาการใช้จริยธรรมเพื่อแก้ปัญหาสังคมที่เกิดจากเทคโนโลยีสารสนเทศ จะเป็นเรื่องของการหาสมดุลในการใช้จริยธรรมในการกำหนดนโยบายสารสนเทศ อีกทั้งยังต้องเฉลยข้อกังขาในวัตถุประสงค์ซ่อนเร้นที่มากับเทคโนโลยี และท้ายสุดจะต้องคำนึงถึงความเป็นมนุษย์ อารมณ์ ความรู้สึกนึกคิด ที่เกิดขึ้นจริงและสามารถถูกกำหนดขึ้นได้ในสังคมยุคสารสนเทศนี้

6. การใช้กฎหมายเพื่อแก้ปัญหาสังคมที่เกิดจากเทคโนโลยีสารสนเทศ

ในการแก้ไขปัญหาสังคมโดยทั่วไปนั้น การเสริมสร้างจริยธรรมในหมู่สมาชิกในสังคมเป็นทางแก้ปัญหาที่ถูกต้องและยั่งยืนที่สุด แต่ความเป็นจริงนั้นเราไม่สามารถสร้างจริยธรรมให้กับปัจเจกบุคคลโดยทั่วถึงได้ ดังนั้นสังคมจึงได้สร้างกลไกใหม่ขึ้นไว้บังคับใช้ในรูปแบบของวัฒนธรรมประเพณีทีดีงาม อย่างไรก็ตามเมื่อสังคมมีขนาดใหญ่ขึ้น รูปแบบของปัญหาสลับซับซ้อนมากยิ่งขึ้น จึงมีความจำเป็นจะต้องตราเป็นกฎ ระเบียบ หรือข้อบังคับ ในลักษณะต่างๆ รวมถึงกฎหมายด้วย ในกรณีของเทคโนโลยีสารสนเทศนี้ก็เช่นกัน การเกิดขึ้นของอินเทอร์เน็ตทำให้รูปแบบของปัญหาสังคมที่เกิดจากเทคโนโลยีสารสนเทศมีความหลากหลายและยุ่งยากมากขึ้น ด้วยเหตุนี้จึงมีความจำเป็นที่ต้องมีกลไกในรูปของกฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศไว้ใช้บังคับ ในประเทศไทยก็ได้ให้ความสำคัญในเรื่องนี้ โดยได้มีการปฏิรูปกฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศ ให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ที่ระบุว่า “รัฐจะต้อง ... พัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่นและระบบสาธารณูปโภคตลอดจนโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศให้ทั่วถึงและเท่าเทียมกันทั่วประเทศ”

นอกจากนั้นบรรดาองค์กรระหว่างประเทศต่างก็ได้เข้ามามีบทบาทในการจัดประชุมเจรจา เพื่อจัดทำนโยบายและตัวบทกฎหมายด้านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ดังนั้นจึงถือเป็นเรื่องสำคัญที่ประเทศไทยจะต้องจัดทำกฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อใช้เป็นโครงสร้างพื้นฐานในการพัฒนาประเทศ ในเรื่องนี้ได้ถูกดำเนินการโดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC) ในฐานะสำนักงานเลขานุการคณะกรรมการเทคโนโลยีแห่งชาติ เป็นแกนกลางในการพัฒนากฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศพื้นฐาน โดยมีกรอบสาระของกฎหมายในเรื่องต่างๆ ดังนี้

ก. กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (Data Protection Law) สาระของกฎหมายนี้มุ่งเน้นให้การคุ้มครองสิทธิในความเป็นส่วนตัว ไม่ให้มีการนำข้อมูลของบุคคลไปใช้ในทางมิชอบ

ข. กฎหมายอาชญากรรมทางคอมพิวเตอร์ (Computer Relate Crime) วัตถุประสงค์ของกฎหมายนี้มุ่งเน้นให้การคุ้มครองสังคมจากความผิดที่เกี่ยวกับข้อมูลข่าวสาร

ค. กฎหมายพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Commerce) วัตถุประสงค์ของกฎหมายนี้มุ่งเน้นให้การคุ้มครองการทำธุรกรรมผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร์

ง. กฎหมายการแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Data Interchange : EDI) วัตถุประสงค์ของกฎหมายนี้เพื่ออำนวยการให้มีการทำนิติกรรมสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์ได้

จ. กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Signature Law) วัตถุประสงค์ของกฎหมายนี้เพื่อสร้างความมั่นใจให้แก่คู่กรณีในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการลงลายมือชื่อ

ฉ. กฎหมายการโอนเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Funds Transfer) วัตถุประสงค์ของกฎหมายนี้ก็เพื่อให้การคุ้มครองผู้บริโภคด้านการโอนเงิน

ช. กฎหมายโทรคมนาคม (Telecommunication Law) วัตถุประสงค์เพื่อจัดการเปิดเสรีให้มีการแข่งขันที่เป็นธรรม และมีประสิทธิภาพ อนุญาตให้ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการโทรคมนาคมได้อย่างทั่วถึง

ซ. กฎหมายระหว่างประเทศ องค์การระหว่างประเทศ และการค้าระหว่างประเทศที่เกี่ยวเนื่องกับเทคโนโลยีสารสนเทศ

ฌ. กฎหมายที่เกี่ยวเนื่องกับระบบอินเทอร์เน็ต

ญ. กฎหมายพัฒนาเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์

กรอบสาระของกฎหมายที่ถูกระบุไว้ข้างต้นนี้ ถูกใช้เป็นข้อมูลหลักในกระบวนการการจัดทำกฎหมาย ซึ่งอาจจะมีการเปลี่ยนแปลง เพิ่มเติมวัตถุประสงค์ หรือยุบรวมกันในระหว่างกระบวนการจัดทำกฎหมายได้ ดังจะเห็นได้จาก พระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ซึ่งเป็น

บทที่ 7 ความปลอดภัยของสารสนเทศ

การบุกรุกก่อกวนลักลอบใช้ และทำรายระบบ เป็นเรื่องที่พบเห็นในชีวิตประจำวันของสังคม เครือค่าย บางครั้งเป็นกรณีที่สร้างความเสียหายระดับอาชญากรรมเครือข่าย

 1.ความปลอดภัยในด้านปกป้องข้อมูลเพื่อใช้อินเตอร์เน็ต

         ปัจจุบันมีเครื่องที่ต่ออยู่กับอินเตอร์เน็ต ซึ่งมีทรัพย์สมบัติทางด้านข้อมูลจำนวนมากอยู่บนเครือค่ายเหล่านั้น ซึ่งเป็นระบบใช้ป้องกันไม่เพียงพอมีตัวอย่างการโจมตีอาจจะมาจากวิธีต่างๆอีกมากมาย เช่น

-Denial of serviceคือการโจมตี เครื่องหรือเครือข่ายเพื่อให้เครื่องมีภาระงานหนักจนไม่สามารถให้บริการได้ หรือทำงานได้ช้าลง

-Scanคือวิธีการเข้าสู่ระบบโดยใช้เครื่องมืออัตโนมัติหรือเป็นโปรแกรมที่ใช้เขียนขึ้นเพื่อสแกนเข้าสู่ระบบ

                -Malicious codeคือการหลอกโปรแกรมให้โดยจริงๆ แล้วอาจเป็นไวรัสได้ และสามารถทำลายข้อมูลได้ จากทั้งหมดที่ได้กล่าวมานั้น เครือข่ายที่เราใช้งาน ภายในองค์กรควรมีการป้องกันอย่างมากจากการโจมตีเช่นวิธีการป้องกันต่างๆเช่น มีการดูแล การจัดการ การป้องกันเป็นต้น

 2.ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับไวรัสคอมพิวเตอร์ (Computer Viruses)

        หมายถึงโปรแกรมคอมพิวเตอร์หรือชุดคำสั่ง ที่มนุษย์เขียนขึ้น มาเพื่อวัตถุประสงค์เพื่อรบกวนการทำงานหรือทำลายข้อมูล รวมถึงแฟ้มข้อมูล ในระบบคอมพิวเตอร์ ลักษณะการติดต่อของไวรัสคอมพิวเตอร์คือไวรัสที่นำพาตัวเองไปติดAttach และแพร่กระจายต่อไปในคอมพิวเตอร์เรื่อยๆจนกระจายเข้าในระบบเครือข่ายต่อไป ไวรัสคอมพิวเตอร์มีหลายสายพันธุ์ดังนี้

-ไวรัสบางสายพันธุ์จะทำการนำขยะหรือข้อมูลอื่นๆไปซ้อนทับข้อมูลต่างๆ

-ไวรัสบางชนิดจะทำการควบคุมระบบทำงานของระบบปฏิบัติการคอมพิวเตอร์จนทำให้หยุดการทำงานไป

-ไวรัสคอมพิวเตอร์บางชนิดจะทำการเพิ่มเติมคำสั่งลงในโปรแกรมระบบปฏิบัติการ

-ไวรัสบางสายพันธุ์จะทำการเปลี่ยนข้อมูลต่างๆในคอมพิวเตอร์จนเกิดการทำลายของข้อมูลนั้น

1 )Application viruses จะมีผลหรือการแพร่กระจายไปยังโปรแกรมประยุกต์ต่างๆเช่นการคำนวณ การประมวลผล

2)System virusesแพร่กระจายโดยการแพร่เข้าสู้ระบบปฏิบัติการคอมพิวเตอร์

       2.1 เวอร์ม (Worm) หรือมาไวรัส หมายถึงโปรแกรมที่เป็นอิสระจากโปรแกรมอื่นๆโดยจะแพร่กระจายผ่านเครือข่ายเข้าสู่คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์

       2.2โลจิกบอมบ์ (Logic bombs) หรือม้าโทรจัน หมายถึงโปรแกรมซึ่งออกแบบมาให้มีการทำงานในลักษณะถูกตั้งเวลาเหมือนระเบิดเวลาถูกนำมาประยุกต์ใช้เป็นชื่อของโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ที่ถูกออกแบบมาโยการแฝงตัวเองเข้าไปในระบบและทำงานแบบดักจับเอาข้อมูล หรือรหัสผ่านเข้าสู่ระบบต่างๆ

       2.3ข่าวไวรัสหลอกลวง (Hoax) เป็นไวรัสในรูปการสื่อสารที่ต้องการให้ผู้ใช้คอมพิวเตอร์เข้าใจผิด มักถกส่งมาในรูปแบจดหมาย ข้อความ อิเล็กทรอนิกส์

        2.4แนวทางหรือมาตรการในการป้องกัน(Security Measures)

    1.การกำหนดแนวคิดและนโยบายต่างๆ

                 -องค์กรมีมาตรฐานให้ผู้ใช้คอมพิวเตอร์มีการเปลี่ยนรหัสผ่านบ่อยๆ

              -องค์อาจมีการนำอุปกรณ์ตรวจจับทางชีวภาพมาใช้

              -มีการเข้ารหัสข้อมูล ในระบบคอมพิวเตอร์

              -มีกฎระเบียบในการ ใช้และมีการควบคุม

              -ให้ความรู้อย่างสม่ำเสมอ ในเรื่องรักษาความปลอดภัย

              -มีการดูแลและตรวจสอบตราข้อมูล แฟ้มงานต่างๆ

              -การเก็บข้อมูลกิจกรรมต่างๆตลอดเวลา

2.การป้องกันโดยซอฟต์แวร์ สามารถป้องกันไวรัสได้หลายชนิดทั้งแบเชิงพาณิชย์ ละแบบแจกฟรี เช่น

-ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์

-การเข้าและถอดรหัส

3.ฟิชชิ่ง (Phishing)

      คือการหลอกลวงทางอินเตอร์เน็ตอย่างหนึ่ง จะใช้วิธีการปลอมแปลงอีเมล์ติดต่อไปยังผู้ใช้งานซึ่งจะทำให้หลงเชื่อมีวิธีป้องกันดังนี้

1 .ระวังอีเมล์ที่มีลักษณะในการขอให้ท่านกรอกข้อมูลส่วนตัวใดๆ

2. หากต้องการธุรกรรมใดๆ ควรไปที่ไหรำ โดยตรงการพิมพ์ URL ใหม่

3. ไม่ควรคลิกที่ hyperlink หรือรันไฟล์ใดๆที่มาจากอีเมล์ หรือโปรแกรมสนทนาต่างๆจากบุคคลที่ไม่รู้จัก

4. ควรติดตั้งโปรแกรมตรวจสอบไวรัส และ Firewall เพื่อกันการรับอีเมล์ที่ไม่พึงประสงค์หรือการสื่อสารจากผู้ที่ไม่รับการอนุญาต

5. ควรติดตั้งโปรแกรมปรับปรุงช่องโหว (Patch) ของซอฟต์แวร์ต่างๆ ที่เราใช้งานอยู่ตลอดเวลา

6. ในการกรอกข้อมูลส่วนตัวที่สำคัญใดๆ ทีเว็บไซต์หนึ่งๆ ควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าเป็นเว็บไซต์ที่ถูกต้องและปลอดภัย ซึ่งเว็บไซต์ที่ปลอดภัยจะต้องใช้โปรโตคอล https:// แทนhttp://

7. ควรตรวจสอบข้อมูลบัญชีธนาคาร บัตรเครดิตต่างๆที่มีการใช้งานผ่าระบบอินเทอร์เน็ต

4.ไฟล์วอลล์(Firewall)

         มาตรการหนึ่งที่ใช้ต่อสู้กับไวรัสคือ ไฟล์วอลล์ อินเทอร์เน็ตที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของผู้คนในสังคมในยุคดลกาภิวัฒน์เป็นอย่างมาก โดยผู้คนเหล่านนั้นต้องการเชื่อมต่อเครือข่ายของตนเองกับอินเตอร์เน็ตเพื่อที่จะดีรับประโยชน์ต่างๆ เช่นเช่นการหาข้อมูลเพื่อทำการค้า เป็นต้น ไฟล์วอลล์คือ รูปแบของโปรแกรมหรืออุปกรณ์ที่ถูกติดตั้งอยู่บนเครือข่ายเพื่อทำหน้าที่เป็นเครื่องมือรักษาความปลอดภัยให้กับเครือข่ายภายใน (Internet) โดยป้องกันผู้บุกรุก (Inturusion) ที่มาจากเครือข่ายภายนอก(Internet ) หรือเป็นการกำหนดนโยบายการควบคุมเพื่อการเข้าถึงเครือข่าย สองเครือข่ายโดยสามารถกระทำโดยวิธีแตกจ่างกันไป แล้วแต่ระบบ

5. พร็อกซี่ (Proxy)

      ในระบบ Internet ใดๆ ที่มีการอนุญาตได้ในคอมพิวเตอร์แต่ละตัวสามารถติดต่อ Internet Server และทรัพยากรต่างๆได้โดยตรงนั้นลักษณะดังนี้ทำให้ระบบมีความปลอดภัยอยู่ เช่น แฟ้มข้อมูลที่ดาวน์โหลดมาจาก Internet Server อาจมีไวรัสและทำลายแฟ้มข้อมูลที่มีอยู่ในเครื่องคอมพิวเตอร์นั้น วิธีหนึ่งที่สามารถใช้ในการป้องกันปัญหาดังกล่าว คือการใช้งาน Proxy servers ซึ่ง Proxy คือแอพพลิเคชั่นโปรแกรมโดยโปรแกรมนี้จะทำงานร่วมกับไฟล์วอลล์ โดย Proxy Servers เหล่านี้จะช่วยให้ผู้ใช้คอมพิวเตอร์ในระบบ Interanetสามารถติดต่อไปยัง Internet ได้ง่ายและมีความปลอดภัย เมื่อผู้ใช้คอมพิวเตอร์ในระบบ Internet

6. คุกกี้ (Cookies) Cookie

          คือแฟ้มข้อมูลชนิด Text ที่เซิร์ฟเวอร์ทำการจัดเก็บไว้ที่ฮาร์ดดิสก์ของผู้ที่เรียกไปใช้งานเว็บเซิร์ฟเวอร์นั้น ซึ่งข้อมูลที่อยู่ใน Cookies นี้จะเป็นข้อมูลที่เราไปป้อนข้อมูล

-เมื่อเราพิมพ์ URLของเว็บหนึ่ง ไปยังโปรมแกรมเว็บเบราเซอร์

-โปรมแกรมเว็บเบราเซอร์จะทำการตรวจสอบที่ฮาร์ดดิสก์

-ถ้าหากไม่มีไฟล์Cookieส่งไปใฟ้กับเว็บไซต์เว็บนั้น

-ในการเข้าใช้เว็บไซต์ครั้งต่อๆไปเว็บไซต์ก้จะสามารถที่จะทำการเพิ่มเติมข้อมูลเปลี่ยนแปลง

-เว็บไซต์สามารถใช้ประโยชน์จากCookie เพื่อให้ทราบจำนวนผู้ที่เข้ามาใช้งานของเว็บไซต์

-เว็บไซต์ที่มีการซื้อขายผ่านทางเว็บไซต์สามารถตรวจสอบได้

            ดังกล่าวอาจมีข้อมูลที่สำคัญ เช่น ข้อมูลบัตรเครดิต ข้อมูลที่อยู่ ข้อมูลอีเมล์ ข้อมูลผู้ใช้ ข้อมูลรหัสผ่าน ซึ่งข้อมูลเหล่านี้ถูกส่งกลับไปมาระหว่างเครื่องผู้ใช้และเว็บไซต์ ซึ่งอาจมีการขโมยข้อมูลจากบุคคลอื่นได้ในระหว่างการถ่ายโอนไฟล์ ซึ่งผู้ใช้ควรระมัดระวังในการให้ข้อมูลต่างๆแก่เว็บไซต์

7.มาตรการควบคุมการใช้อินเตอร์เน็ตจากภัยคุกคามด้านจริยธรรม

          ปัจจุบันมีการใช้อินเตอร์เน็ตจำนวนมาก มีการใช้ให้เกิดประโยชน์บ้างไม่เกิดประโยชน์บ้างดังนั้นจึงส่งผลให้ต่อหลายด้านเช่นทังด้านวัฒนธรรม จริยธรรม และในด้านสังคมต่างๆดังนั้นจึงมีการควบคุมภัยจากอินเตอร์เน็ต ได้รู้จักใช้ให้ถูกต้องอีกด้วย นโยบายกระทรวงไอซีที ด้วยตระหนักในการทวีความรุนแรงของปัญหา จึงเกิดโครงการไอซีทีขึ้นมากมาย

1.ICT Gate keeper เฝ้าระวังพิษภัยอินเตอร์เน็ตในเครือค่ายและวงจรเชื่อมต่อระหว่างประเทศ

2.House keeper ซึ่งจัดทำเป็นแบบแผ่นซีดีรอม และแจกฟรีหรือดาวน์โหลดได้ฟรีจากเว็บไซต์ของกระทรวง โปรแกรมนี้จะมี 3 ส่วน คือ

-ส่วนแรกคือ คิดดี้แคร์ ปิดกั้นเว็บไซต์อนาจรและเว็บที่ไม่เหมาะสม

- ต่อมาเป็นส่วนพีเพิลคลีน ติดไอคอนไวที่หน้าจอคอมพิวเตอร์

-ส่วนสุดท้ายสมาร์ทเกมเมอร์ แก้ปัญหาการติดเกม และควบคุมในด้านต่างๆ

บทที่ 6 การประยุกต์ใช้สารสนเทศในชีวิตประจำวัน

แนวโน้มในอนาคตภายในครอบครัวจะมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในชีวิตประจำวันกันมากขึ้น

- ช่วยในการจัดระบบข่าวสารจำนวนมหาศาลของแต่ละวัน

-  ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสารสนเทศ

- ช่วยให้สามารถเก็บสารสนเทศไว้ในรูปที่สามารถเรียกใช้ได้ทุกครั้งอย่างสะดวก

-  ช่วยให้สามารถจัดระบบอัตโนมัติเพื่อการจัดเก็บประมวลผล

- ช่วยในการเข้าถึงสารสนเทศได้อย่างรวดเร็ว  มีประสิทธิภาพมากขึ้น

- ช่วยในการสื่อสารระหว่างกันได้อย่างสะดวกรวดเร็ว  ลดอุปสรรคเกี่ยวกับเวลาและระยะทางโดยการใช้ระบบโทรศัพท์  และอื่นๆ

2. ขอบข่ายของระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ

ขอบข่ายของเทคโนโลยีสารสนเทศนั้นจะเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยี ผลิตภัณฑ์และกระบวนการหลายด้าน  เช่น  การสื่อสารระบบดาวเทียม  เทคโนโลยีการจัดการฐานข้อมูล  การจัดพิมพ์ระบบอิเล็กทรอนิกส์  การประมวลผลตัวเลข  การประมวลผลภาพ  คอมพิวเตอร์สำหรับช่วยออกแบบและช่วยการผลิต  (CAD/CAM) เป็นต้น

2.1  ระบบประมวลผลรายการ  (Transaction Processing System)

2.2  ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ  (Management Information Systems)

2.3  ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ  (Decision Support System)

3.  หน้าที่ของเทคโนโลยีสารสนเทศ

เทคโนโลยีสารสนเทศมีหน้าที่ที่จะช่วยให้ผู้ใช้ได้รับ “สารสนเทศ” ตามที่ต้องการถ้าปราศจากเทคโนโลยีสารสนเทศแล้ว จะเป็นการยากอย่างยิ่งในการสื่อสารสารสนเทศทั้งนี้เพราะในภาวะปัจจุบันมีสารนิเทศจำนวนมากมายมหาศาล เพราะเทคโนโลยีสารสนเทศมีประโยชน์ต่อผู้ใช้สรุปได้ดังนี้

-  ช่วยในการสื่อสารระหว่างกันอย่างรวดเร็ว  ทั้งโทรศัพท์  โทรสาร  อินเตอร์เน็ต ฯลฯ

- เทคโนโลยีสารนิเทศใช้ในการจัดระบบข่าวสาร  ซึ่งผลิตออกมาแต่ละวันเป็นจำนวนมหาศาล

-  ช่วยให้สามารถเก็บสารสนเทศไว้ในรูปที่สามารถเรียกใช้ได้อย่างสะดวกไม่ว่าจะใช้กี่ครั้งก็ตาม

-  ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสารสนเทศ  เช่น  ช่วยนักวิทยาศาสตร์  วิศวกรในด้านการคำนวณตัวเลขที่ยุ่งยาก  ซับซ้อน ซึ่งไม่สารถทำให้สำเร็จได้ด้วยมือ

-  ช่วยให้สามารถจัดระบบอัตโนมัติ  เพื่อการเก็บ  เรียกใช้และประมวลผลสารสนเทศ

-  สามารถจำลองแบบระบบการวางแผนและทำนาย  เพื่อทดลองผลกับสิ่งที่ยังไม่เกิดขึ้น

-  อำนวยความสะดวกใน  “การเข้าถึงสารสนเทศ” (ACCESS) ดีกว่าสมัยก่อน

-  ลดอุปสรรคเกี่ยวกับเวลาและระยะทางระหว่างประเทศ

4. การจัดเทคโนโลยีสารสนเทศ

การจัดเทคโนโลยีสารสนเทศมีประเด็นที่จะต้องพิจารนาหลายเรื่องด้วยกันได้แก่

4.1  การประยุกต์เทคโนโลยีสารสนเทศด้านใดบ้างที่จะเป็นประโยชน์ต่อหน่วยงาน

4.2  การวางแผนกลยุทธ์ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ  หน่วยงานขนาดใหญ่ระดับกระทรวง  กรมหรือบริษัทขนาดใหญ่จำเป็นต้องมีแผนกลยุทธ์ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศที่เหมาะสม

4.3  การกำหนดมาตรฐาน  เป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่งในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศทำงานร่วมกัน  ระหว่างหน่วยงานต่างๆ

4.4  การลงทุนด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ  เราควรลงทุนด้านเทคโนโลยีสารสนเทศมากสักเท่าใด

4.5  การจัดองค์กร

-  หน่วยงานงานที่จะดูแลทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

-  บุคลากรที่เหมาะสม

-  ผลตอบแทนต่อบุคลากร

4.6  การบริหารงานพัฒนาระบบ  การพัฒนาระบบนั้นเป็นงานที่ต้องวางแผนอย่างดี  และต้องมีหัวหน้าโครงการที่มีความรู้ทั้งทางด้านเทคนิคและทางด้านการสื่อสารทั้งด้วยวาจา

4.7  การจัดการผู้ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ  คือพยายามทำให้ผู้ใช้มีความรู้สึกที่ดีต่อแผนกเทคโนโลยีสารสนเทศ

4.8  การจัดการข้อมูล  ปัญหาคือการแบ่งปันการใช้ข้อมูล  การที่แผนกต่างๆ  ต้องพยายามจัดเก็บข้อมูลมาใช้เอง

4.9  การรักษาความมั่นคงปลอดภัยของระบบ  การนำเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคมมาใช้นั้นเป็นการเปิดโอกาสให้บุคคลภายนอกทำงานร่วมกับเราได้

4.10  ความสัมพันธ์กับผู้บริหาร  เราต้องพยายามสร้างผลงานที่ผู้บริหารเห็นแล้วประทับใจ

4.11  การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศ  งานวิจัยนี้อาจเป็นเพียงงานขนาดเล็กที่ทำเพื่อให้เข้าใจผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ  ทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

5.  การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ

5.1  การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในงานสำนักงาน  ปัจจุบันสำนักงานจำนวนมากได้นำเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาประยุกต์ใช้อย่างแพร่หลาย  ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความสะดวกรวดเร็ว  ความถูกต้อง

          ทั้งนี้  เพื่อให้สามารถเชื่อมโยงสารสนเทศระหว่างแผนก  หรือระหว่างหน่วยงาน  ทั้งหน่วยงานภายในและภายนอกที่อยู่ห่างไกล  ระบบประมวลคำนี้จำแนกได้ 2  ระบบคือ  ระบบ  Stand-Alone เป็นระบบที่สามารถประมวลผลได้ภายในคอมพิวเตอร์ชุดเดียว ด้วยไม่ผ่านช่องทางการสื่อสาร และระบบเชื่อมโยงกับข่ายการสื่อสาร เป็นระบบที่มีการเชื่อมโยงสารสนเทศซึ่งกันและกันผ่านเครือข่ายโทรคมนาคม

              -  งานกระจายเอกสาร  เป็นการกระจายสารสนเทศไปยังผู้ใช้

              -  งานจัดเก็บและค้นคืนเอกสาร  สามารถปฏิบัติได้ทั้งระบบออนไลน์และออฟไลน์  ผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์

              -  งานจัดเตรียมสารสนเทศในลักษณะภาพ  เทคโนโลยีสารสนเทศที่สามารถดำเนินงาน

              -  งานสื่อสารสารสนเทศด้วยเสียง

              -  งานสื่อสารสารสนเทศด้วยภาพและเสียง

5.2  การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในโรงงานอุตสาหกรรม    โรงงานอุตสาหกรรมหลายแห่งนำระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ  (Management Information System : MIS)  เข้ามาร่วมช่วยจัดการด้านผลิต  การสั่งซื้อ  การพัสดุ  การเงิน  บุคลากร  และงานด้านอื่นๆ

               -  อุตสาหกรรมผลิตรถยนต์  ได้ใช้คอมพิวเตอร์แบบรถยนต์  ปฏิบัติการการผลิต  การขับเคลื่อน  การบริการ  และการขาย  รวมทั้งออกแบบระบบคอมพิวเตอร์ให้สามารถปฏิบัติงานในโรงงาน

              -  อุตสาหกรรมการพิมพ์  อุตสาหกรรมประเภทนี้  ใช้ระบบการพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์  (Electronic Publishing) ในการจัดเตรียมต้นฉบับบรรณาธิกรณ์ตีพิมพ์ จัดเก็บ และจำหน่าย

5.3  การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในงานการเงินและพาณิชย์  สถาบันการเงิน  เช่น  ธนาคาร  ได้ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในรูปแบบของ  ATM เพื่ออำนวยความสะดวกในการฝากถอน โอนเงิน ในส่วนของ งานประจำธนาคารต่างนำคอมพิวเตอร์ระบบออนไลน์และออฟไลน์เข้ามาช่วยปฏิบัติงาน

5.4  การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในงานด้านการสาธารสุข  ได้แก่  การบริการโทรศัพท์  โทรศัพท์เคลื่อนที่  วิทยุ  โทรทัศน์  เคเบิลทีวี  การค้นคืนสารสนเทศระบบออนไลน์  ดาวเทียม  และโครงข่ายบริการสื่อสารร่วมระบบดิจิตอล

5.5  การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในงานด้านสาธารณสุข  สามารถนำมาประยุกต์ได้หลายด้าน ได้แก่

                 -  ระบบสารสนเทศโรงพยาบาล  (Hospital  Information  System :  HIS)  เป็นระบบที่ช่วยด้าน  Patient  record  หรือ  เวชระเบียน  ระบบข้อมูลยา  การรักษาพยาบาล  การคิดเงิน

                 -  ระบบสาธารณสุข  ใช้ในการดูแลป้องกันดรคระบาดในท้องถิ่น

                -  ระบบผู้เชี่ยวชาญ  (Expert System) เป็นระบบที่ใช้คอมพิวเตอร์วินิจฉัยโรค

5.6  การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ  กับงานด้านการฝึกอบรมและการศึกษา

                  -  การใช้คอมพิวเตอร์ช่วยสอน  (Computer Assited  Instruction :  CAI)

                 -  การศึกษาทางไกล

                 -  เครือข่ายการศึกษา

                  -  การใช้งานห้องสมุด

                 -  การใช้งานในห้องปฏิบัติการ

                 -  การใช้ในงานประจำและงานบริหาร

ที่มา : https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwNbWrZHoR4s9pY0EUhdXVCnskeuePn1GyU0NvO8EzPSM7k6Qkr7cfENHkOuut7GxQ7e0fz8Nfk0lFMMLuBAFkaliugp-vSbRZiDpFESDIZkSM5i8BOO1UfhsJQm7rHZToJWVyXA9StGdf/s1600/45641146.jpg

6.  ซอฟต์แวร์เพื่อสังคม  (Social software)

       6.1  ความหมาย

                ซอฟต์แวร์เพื่อสังคม  คือซอฟต์แวร์ที่ทำให้ผู้คนสามารถนัดพบปะ  เชื่อมสัมพันธ์หรือทำงานร่วมกันโดยมีคอมพิวเตอร์เป็นสื่อกลาง  เกิดเป็นสังคมหรือชุมชนออนไลน์        

     6.2  ชนิดของเครื่องมือที่ใช้ในการติดต่อสื่อสาร

              เครื่องมือซอฟต์แวร์สังคม  สามารถแบ่งออกได้เป็นสองประเภทคือ  เครื่องมือเพื่อสื่อสาร  และเครื่องมือเพื่อการจัดการความรู้

                    1 )  เครื่องมือเพื่อการสื่อสาร  แบ่งออกเป็นสองประเภทคือ  เครื่องมือที่ใช้ในการสื่อสารสองฝ่ายไม่พร้อมกันและอีกประเภทหนึ่งคือ  เครื่องมือที่ช่วยในการสื่อสารคนสองคนหรือเป็นกลุ่มแบบสองฝ่ายพร้อมกัน

                   2 )  เครื่องมือเพื่อการสร้างการจัดการความรู้  เป็นเครื่องมือในกลุ่มที่ใช้ประโยชน์เพื่อการจัดการความรู้

    6.3  ตัวอย่างเครื่องมือทางสังคมต่างๆ

                1 )  Blog

                        Blog  คือการบันทึกบทความของตนเอง  (Personal  Journal)  ลงบนเว็บไซต์  ใน  blog  นั้นจะมีเนื้อหาเป็นเรื่องใดก็ได้  เช่น  การเขียนเรื่องราวของงตนเอง  การเขียนวิจารณ์เรื่องราวหรือหัวข้อหรือสิ่งที่ตนเองสนใจต่างๆ  เช่น  การเขียนวิจารณ์สถานการณ์การเมืองของประเทศไทย  หรือการบอกถึงผลที่ได้รับจากกรใช้ผลิตภัณฑ์ต่างๆ  ที่ตัวเองเคยใช้  หรือซื้อมา  เป็นต้น

ที่มา : https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEieAfNa26a2cFIIDkSjxOvZSMYcqKXha5GDH8tLOWE03RnoEAQ0LLTEfKrJuKxuo78BQN1PFO3sJWawznKr___n1qlSAU3gHMZQAGt0ix0Wo5K-NJaQpwg4VIMjPBU1PCqGaheKQGNhA8GC/s320/untitled.bmp

                2 )   Internet Forum

                         Internet  Forum  เป็นส่วนหนึ่งใน  world  Wide  Wed  ที่มีไว้สำหรับเก็บการอภิปรายหรือวอฟแวร์ที่ให้บริการด้านนี้  ฟอรัมในเว็บเริ่มประมาณปี  1995  โดยทำหน้าที่คล้ายกับ  bulletin  board  และ  newagroup  ที่มีมากมายในยุค  1980s  และ  1990s  ความเป็นชุมชนเสมือนของฟอรัมเกิด

ที่มา : https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEicGbm6kDE2ZE_C9Rz1KVHiUvfFXhiDW-7SyJxtd9Jqs-vvhsJB5KHoto5WvuMd4d_k_HOAssIicwnoXZeIvoeC-p6gPiDjOzlaWWwEz6yu_7_Q2DFmy2zQUO4Mv6mW7atQTAjyFwL9Lgls/s320/forum1.jpg

             3 )  Wiki

                     Wiki  อ่านออกเสียง  “ wicky” ,  ” weekee “  หรือ  ” veekee “  เป็นเทคโนโลยีที่ทำให้เราสามารถสร้างและแก้ไขหน้าเว็บเพจขึ้นมาใหม่ผ่านทางบราวเซอร์  โดยไม่ต้องสร้างเอกสาร  html  เหมือนแต่ก่อน  แต่ wiki  เน้นการกระทำระบบสารานุกรม  ,  HOWTOs  ที่รวมองค์ความรู้หลายๆแขนงเข้าไว้ด้วยกันโดยเฉพาะ

ที่มา : https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgSV-RKfN2StetnKm6WrUAr3X_2U6_SOv0QGe7iuPpxmfWZzefFtf3BJNOfsIRT_yaYdciosxf-twkKT_llfLJE8ofj_vkUzOhm_M891GodrBUrk97VOyv0wioUvN18ecbUSG4nQUECUaGs/s320/''.bmp

              4 )  Instant Messaging

                        เป็นการอนุญาตให้มีการติดต่อสื่อสารระหว่างบุคคลบนเครือข่ายที่เป็นแบบ  relative  priacy  ตัวอย่าง  client  ที่เป็นที่นิยมเช่นกัน  Gtalk  ,  Skype  ,  Meetro  ,  ICQ  , Yahoo  Messenger  ,  MSN  Messenger  และ  AOL  Instant  Messenger  เป็นต้น  ในการใช้งานดังกล่าวจะสามารถเพิ่มรายชื่อให้อยู่ใน  contact  list  หรือ  buddy  list  ได้  โดยการใส่  e- mail  address

                5 )  Social network services

                          Social network service จะอนุญาตให้ใครก็ได้แบ่งปันความรู้ สิ่งที่สนใจต่างๆร่วมกัน

                6 )  Social guides

                        เป็นที่สำหรับนัดพบกันได้จริงๆ  บนโลก เช่น  ร้านกาแฟ  ร้านอาหาร  เป็นต้น

               7 )  Social bookmarking

                      บางที่อนุญาตให้ผู้ใช้โพส  list of  bookmark  favorite  websites )  ลงไปได้เพื่อแลกเปลี่ยนแหล่งข้อมูลที่ตนเองสนใจ

              8 )  Social Citations

                      มีลักษณะคล้าย Social bookmarking  มาก  แต่จะเน้นไปทางด้านการศึกษาของนิสิต  นักศึกษา  โดยอนุญาตให้ผู้ใช้แลกเปลี่ยนข้อมูลต่าง ๆ

             9 )    Social Shopping Applications

                       มีประโยชน์ในเรื่องเทียบสินค้า  ดูรายการสินค้า

           10 )  Internet Relay Chat

                      Internet Relay Chat หรือ IRC จะอนุญาตให้ผู้ใช้สนทนาในห้อง chat  rooms ซึ่งอาจมีหลายๆคนที่เข้าใช้งานในกลุ่มสนทนาในห้องดังกล่าว  ผู้ใช้สามารถสร้างห้องใหม่หรือเข้าไปในห้องที่มีอยู่แล้วก็ได้

         11 )  Knowledge Unifying Initiator (KUI)

                   Knowledge  Unifying  Initiator  หรือเรียกย่อๆว่า KUI  หรือ ” คุย “  ในภาษาไทยหมายถึงการสนทนา  โดยคำว่า    Knowledge  Unifying  Initiator  หมายถึง  กลุ่มรวบรวมความรู้  โดย  KUI   จัดเป็นซอฟต์แวร์ทางสังคม  (Social  Software )  และการจัดการความรู้  (Knowledge  anagement)  เนื่องจากภายในโปรแกรม  KUI  ประกอบด้วยโครงสร้างซึ่งแบ่งออกเป็น  3  หมวดหลัก ดังนี้

                -  Localization เป็นการเสนอคำแปลความหมายของประโยค วลี หรือคำศัพท์

                -  Opinion Poll เป็นการเสนอความคิดเห็นจากการสำรวจความคิดเห็น

                 -  Public Hearing เป็นข้อเสนอแนะ การตีความ ประชาพิจารณ์ ร่างกฎหมาย

ที่มา : http://cdn.alternativeto.net/s/b955816b-d788-df11-98db-0022190f5762_2_full.gif

6.4  การใช้ประโยชน์จากซอฟต์แวร์เพื่อสังคม

           ซอฟต์แวร์เพื่อสังคม  (Social software) ใช้ประโยชน์ในการประมวลทางสังคม  (Social  computing)  ในยุคที่ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร  (ICT)  เป็นทุนในการพัฒนาสังคม  ในยุคนี้มีความจำเป็นจะต้องสร้างระบบที่ก่อให้เกิดการมีส่วนร่วมจากสมาชิกในสังคมให้มากที่สุดโดยเฉพาะอย่างยิ่งการเปิดพื้นที่การมีส่วนร่วมใหม่ให้กับภาคประชาสังคม  เพื่อให้ประชาคมในทุกภาคส่วนได้มีส่วนได้มีโอกาสที่จะเข้าถึงและทำงานเพื่อสังคมของตนเองให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

7.  การสืบค้นสารสนเทศทางอินเตอร์เน็ต

        อินเตอร์เน็ตเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลขนาดใหญ่  จนได้รับสมญานามว่า  “ห้องสมุดโลก”   ซึ่งมีข้อมูลหลากดหลายประเภทและมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว  ดังนั้นในการที่เราจะค้นหา  ข้อมูลที่ต้องการได้อย่างรวดเร็วนั้น  ไม่ใช่เรื่องง่าย  ๆ  สำหรับผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับแหล่งข้อมูลนี้  นั่นคือ  มักประสบปัญหาไม่ทราบว่าข้อมูลที่ต้องการนั้นอยู่ในเว็บไซต์ใด  ดังนั้นจึงได้มีเว็บไซต์ที่ให้บริการค้นหาข้อมูลต่างๆบนอินเตอร์เน็ต  ที่เรียกว่า  เครื่องมือช่วยค้น  หรือ  เซิร์ชเอ็นจิน (Search  Enging)  ในการสืบค้นข้อมูลนั้น

           7.1  ลักษณะรูปแบบการค้นหาสารสนเทศทางอินเทอร์เน็ต  มี 3  ลักษณะ  คือ

                     1)  การค้นแบบนามานุกรม  ( Directory)  หมายถึงการแจ้งแหล่งที่ตั้ง ซึ่งบรรจุเนื้อหาหรือเว็บไซต์ต่างๆ ไว้เป็นหมวดหมู่หรือกลุ่มใหญ่ๆ และแต่ละกลุ่มจะแบ่งเป็นเรื่องย่อยๆ ต่อไปเรื่อยๆ

                   2 )  การค้นหาแบบดรรชนี  (Index) หรือคำสำคัญ (Keywords) เป็นการค้นหาข้อมูลในลักษณะคำหรือวลี ข้อความต่างๆที่อาจจะเป็นคำสำคัญ (Keyword) ในการค้นหาลักษณะนี้ตัวโปรแกรมหรือเว็บไซต์จะมีเครื่องช่วยในการทำดรรชนี

                  3 ) การค้นแบบ  Metasearch Engines จุดเด่นของกดารค้นหาด้วยวิธีการนี้ คือสามารถเชื่อมโยงไปยัง  Search  Engine  ประเภทอื่นๆ

        7.2  เครื่องมือประเภทใช้โปรแกรมค้นหา  (Search Engines)

                   แต่ข้อจำกัดของการค้นด้วยโปรแกรมค้นหาคือ  ความเกี่ยวข้องของผลการสืบค้นน้อย  เนื่องจากการจัดดรรชนี  จัดทำโดยอัตโนมัติจากการนับจำนวนคำที่ปรากฏในส่วนแรกของเว็บเพจ   ข้อดีของการใช้โปรแกรมค้นหาคือ  ครอบคลุมเนื้อหากว้างขวางและละเอียดเนื่องจากจัดทำดรรชนีทีละเว็บเพจ

                    1 )  การสืบค้นข้อมูล

                    2 )  ลักษณะการสืบค้นของ  Google

                           -  ไม่จำเป็นต้องใส่ตัวเชื่อม and ( และ )  ระหว่างคำ  โดย Google  จะเชื่อมคำอัตโนมัติ

                           -  หาข้อมูลเพิ่มให้  เมื่อใช้ตัวเชื่อม  OR ( หรือ ) ตัวพิมพ์ใหญ่ระหว่างคำที่ต้องการ  เช่น  vacation  london  OR  paris  คือหาทั้งใน  London  และ  Paris

                          -  Google  จะละคำทั่วๆไป  ( เช่น  the , to , of , how , where )  และอักษรเดี่ยวเพราะจะทำให้ค้นช้าลงถ้าต้องการค้นหาคำเหล่านี้ต้องเว้นวรรคก่อนแล้วพิมพ์เครื่องหมาย +  นำหน้าคำนั้นเช่น  computer  programming  +l

                         -  การค้นแบบทั้งวลี  ( กลุ่มคำ )

                         -  Google   ค้นหาคำที่มีรากศัพท์เดียวกันให้โดยอัตโนมัติ

                        -   Google   ตัดคำพ้องรูปโดยใช้เครื่องหมาย - นำหน้าคำที่ไม่ต้องการ

                        -   Google   ค้นหาที่มีความเหมือนกันโดยใช้เครื่องหมาย ”~”

                        -   Google   สามารถหาไฟล์ในรูปแบบอื่นๆที่ไม่ใช่ HTML ได้ เช่น .pdf.xls .doc โดยพิมพ์ filetype : นามสกุลของไฟล์ เช่น  ” LAN “  filetype : ppt. ค้นหาคำว่า LAN ที่เป็นไฟล์นามสกุล .ppt.

                         -    Google   สามารถเก็บหน้าเว็บเพจเก่า (Cached) ได้ โดยคลิกที่ Cached (ถูกเก็บไว้) ประโยชน์คือช่วยให้เข้าถึงบางเว็บที่โดนลบไปแล้ว โดยจะได้ข้อมูลก่อนถูกลบ

ที่มา : http://graduate.kru.ac.th/eduad/eBook/1500101/googlesearch2.jpg